Po dojazdach w mieście komputer w aucie pokazał 10 l/100 km, a po trasie na 1 listopada 6 l/100 km? Średnie spalanie nie wynosi 8. Jeśli miasto to 200 km, a trasa 800 km, dodaj litry (20 + 48), podziel przez 1000 km i pomnóż przez 100. Wychodzi 6,8 l/100 km.
Dlaczego zwykła średnia zawyża wynik?
Rachunek (10 + 6) ÷ 2 = 8 zakłada, że oba odcinki były równie długie. Tymczasem 200 km miejskich dojazdów to jedna piąta całego dystansu, a trasa to cztery piąte. Zwykła średnia daje krótkim dojazdom tyle samo głosu co długiej jeździe.
Wyniki w l/100 km można uśredniać wprost tylko wtedy, gdy dotyczą identycznych dystansów. W każdym innym przypadku dłuższy odcinek musi ważyć więcej. Nie trzeba przy tym liczyć żadnych wag. Wystarczy wrócić do surowych danych, czyli do litrów i kilometrów.
W przykładzie w mieście poszło 20 l, a na trasie 48 l. Razem daje to 68 l na 1000 km, czyli 6,8 l/100 km. Różnica wobec „ósemki” przekracza litr na każde 100 km.
Dwie kolumny w arkuszu zamiast kolumny z wynikami
Swój rejestr prowadzę tak, żeby wynik spalania nie był w nim wpisany na sztywno. Litry mam w jednej kolumnie, kilometry w drugiej, a l/100 km wyliczam dopiero z ich sum. Kolejny okres po prostu dopisuję na dole i niczego nie przeliczam od nowa.
- Sumuj tylko zamknięte okresy, czyli takie, które zaczynają się i kończą pełnym bakiem.
- Pilnuj, żeby okresy na siebie nie zachodziły, bo inaczej te same litry policzysz dwa razy.
- Zaokrąglaj dopiero końcowy wynik, a nie każdy pomiar z osobna.
Skąd wziąć litry, które da się sumować?
Litry biorę z paragonów i stosuję metodę od pełnego baku do pełnego. Pierwsze napełnienie wyznacza tylko punkt startu: zapisuję stan drogomierza, ale tych litrów nie wliczam. Liczy się wszystko, co dolałem później, łącznie z tankowaniem do pełna, które zamyka okres.
Toyota w swoim poradniku podaje jako przykład kończenie tankowania przy pierwszym odbiciu pistoletu. Radzi też tankować w podobnych warunkach, najlepiej na tej samej stacji. Nie dolewaj paliwa pod korek tylko po to, żeby wyszła okrągła kwota.
Częściowe dolewki nie zamykają pomiaru, ale muszą trafić do rejestru. Przykład: na starcie drogomierz pokazywał 120 000 km, a na końcu 121 000 km. Po drodze były dolewki 20 l i 16 l, a na koniec 34 l do pełna. To daje 70 l na 1000 km, czyli 7,0 l/100 km. Gdybym podzielił przez cały dystans tylko ostatnie 34 l, zgubiłbym 36 l paliwa.
Im dłuższy okres, tym pewniejszy wynik. Różnica 1 l w baku na granicy pomiaru zmienia wynik o 1,0 l/100 km przy 100 km, o 0,2 przy 500 km i tylko o 0,1 przy 1000 km.
Koszt 100 km liczę z tego samego wyniku
Mając rzetelne spalanie, koszt liczę jednym mnożeniem: spalanie razy cena litra. Przy 7,0 l/100 km i przykładowej cenie 6,80 zł/l wychodzi 47,60 zł na 100 km. Koszt całej trasy to dystans razy spalanie, podzielone przez 100 i pomnożone przez cenę. Nie zapomnij doliczyć drogi powrotnej.
Przy cenach czeka ta sama pułapka. Jeśli zatankowałeś 20 l po 6,50 zł, 16 l po 6,70 zł i 34 l po 6,90 zł, zapłaciłeś łącznie 471,80 zł. Średnia cena to 471,80 ÷ 70 = 6,74 zł/l, a nie zwykła średnia trzech cen z dystrybutora. Tu również liczy się suma, a nie średnia ze średnich.
Przy 7 l/100 km zmiana ceny o 0,10 zł/l to tylko 0,70 zł na 100 km. Dodatkowy litr spalania przy 6,80 zł/l kosztuje natomiast 6,80 zł na każde 100 km. Pomyłka o ponad litr, jak przy zwykłej średniej, zmienia więc budżet trasy bardziej niż drobne wahania cen na stacji.
